Payız tökülməsi: saç haqqında elmin dediyi və demədiyi

Hər payız eyni sual qayıdır: "Saçım niyə birdən tökülməyə başladı?" Cavab çox vaxt sadədir — və qorxulu deyil.

Saç dövrü

Hər tük üç mərhələdən keçir:

• Anagen — böyümə. 2–7 il davam edir. Saçın 85–90%-i bu mərhələdədir.
• Katagen — keçid. 2–3 həftə.
• Telogen — istirahət və tökülmə. 2–4 ay.

Gündə 50–100 tük itirmək normadır. Payızda bu rəqəm bir müddət artır.

Mövsümi telogen effluvium

Yayda daha çox saç anagen fazasında qalır (bədən dəri örtüyünü günəşdən qorumağa çalışır). Payıza yaxın həmin saçlar eyni vaxtda telogen fazasına keçir və birlikdə tökülür. Nəticə: sentyabr–noyabr aylarında gündəlik itki iki dəfə arta bilər.

Bu proses 6–10 həftə çəkir və öz-özünə keçir. Saç seyrəlmir — sadəcə köhnə tük yeni tükə yer açır.

Nə vaxt bu, mövsümi deyil

Həkimə müraciət etmək lazımdır, əgər:

• tökülmə üç aydan çox davam edirsə;
• başın təpəsində və ya ayrılan xəttdə açıq sahə yaranırsa;
• birlikdə yorğunluq, soyuqdan üşümə, dırnaq kövrəkliyi varsa (qalxanabənzər vəzi və ya dəmir yoxlanmalıdır);
• saç dəstələrlə və dairəvi sahələrlə tökülürsə.

Ən çox yoxlanan üç göstərici: ferritin (dəmir ehtiyatı), TSH (qalxanabənzər vəzi), D vitamini.

Şampun saç tökülməsini dayandırmır. Şampun dərinin təmizliyinə cavabdehdir; saç isə bədənin içindən qidalanır.

Payızda nə etməli

• Zülal. Saç keratindən ibarətdir. Gündəlik zülal azlığı ilk növbədə saça vurur.
• Dəmir və sink. Qırmızı ət, mərci, balqabaq tumu; qan analizindən sonra əlavə.
• Baş dərisi. Həftədə bir dəfə yumşaq eksfoliasiya, isti su yox — ilıq.
• Mexaniki qayğı. Yaş saçı daramayın, sıx quyruğu gündəlik bağlamayın, istilik alətlərindən əvvəl qoruyucu.
• Səbir. Yeni tük 1 sm-ə ayda çatır. Nəticəni üç aydan tez görməyəcəksiniz.

Bir cümləlik xülasə

Payızda saç tökülməsi çox vaxt təbiətin təqvimidir, xəstəlik yox. Amma üç aydan sonra da davam edirsə — bu, artıq mövsüm deyil, siqnaldır.